دبيرستان غير دولتي شهداي رهپويان وصال - دوره اول

آدرس :شيراز - فرهنگ شهر ، حد فاصل کوچه 27 و 29 تلفن : 36307231-071 و 36233346-071

مجتمع آموزشي غير دولتي دخترانه شهداي رهپويان وصال

کلاس اخلاق : هدایت تکوینی 1

* خلاصه مطالب همراه با فایل صوتی : از کلاس اخلاق با سخنرانی حجت الاسلام انجوی نژاد

* موضوع : ضمیر ناخودآگاه ، هدایت تکوینی

* جلسه : اول

* تاریخ : 95/7/24

  • می خواهیم بدانیم دلیل اینکه در سنین پایین تر خیلی راحت تر بچه ها با خدا و معنویت ارتباط می گیرند و زمینه شان { برای امور معنوی } خیلی بیشتر است چیست ؟
  • در انسانها برای فراگیری دو ضمیر وجود دارد ، ضمیر یعنی روح . دوضمیر داریم : 1- ضمیر ناخودآگاه 2- ضمیر خودآگاه . یک کودک در هنگام تولد کلا غریزه است ، ضمیر ناخودآگاه است ، کودک اذیت می شود ، گریه می کند ، گرسنه باشد ، گریه می کند و ... ، همه اینها با ضمیر ناخودآگاه است . کودک بعد از 2- 3 هفته یاد می گیرد ، بخندد و .. این را با ضمیر خودآگاه یاد می گیرد .
  • بعد از مدتی با رشد فرد ، به یک توازن بین ضمیر ناخودآگاه و ضمیر خودآگاه می رسیم . تا 16 – 17 سالگی ضمیر ناخودآگاه قوی تر است ، اما کم کم ضمیر خودآگاه قوی تر می شود . ضمیر ناخودآگاه در مقابل آموختن مقاومت نمی کند ، هر چه بگویند ، یاد می گیرد . مثلا زبان را کودک با ضمیر ناخودآگاه یاد می گیرد . اما در سن بالاتر ما زبان دوم را با ضمیر خودآگاه داریم یاد می گیریم ، برای همین یادگیری زبان دوم مشکل تر است .
  • پس نکته اول این بود که : ضمیر ناخودآگاه در برابر آموزش مقاومت نمی کند ، نکته دوم اینکه : آنچه با ضمیر ناخودآگاه یاد گرفتید ، فراموش نمی شود و نکته سوم اینکه : آنچه در ضمیر ناخودآگاه شکل می گیرد ، تغییر دادن آن سخت است .
  • یک مثال برای ضمیر ناخودآگاه هیپنوتیزم است . هیپنوتیزم یعنی خواب کردن ضمیر خودآگاه و بیدار کردن ضمیر ناخودآگاه . ضمیر ناخودآگاه را هیپنوتیزم می کنند تا چیزهای را که شما به یاد نمی آورید به یادتان بیاید .
  • ضمیر ناخودآگاه مخصوصا در مقطع کودکی خیلی تأثیر دارد . هرچه کودک بشنود و ببیند می آموزد .
  • از نظر دین و قرآن ، تربیت به وسیله ضمیر ناخودآگاه ، هدایت تکوینی است و روش تربیتی به وسیله ضمیر خودآگاه هدایت تشریعی است . تکوین از باب کُون یعنی به حرکت در آوردن .هدایت تکوینی یعنی به حرکت در آوردن فطرت انسانها . اغلب پیامبران هم از این شروع کردند .
  • پیامبر اکرم صلوات الله علیه می فرمایند : « حمایت کردن مرا جوانان و مخالفت کردند با من پیرها . » چرا ؟ چون پیامبر با هدایت تکوینی شروع می کند و جوان با هدایت تکوینی زودتر تحت تأثیر قرار می گیرد . اینکه می گویند کلاس معارف ، دین و زندگی در مدرسه و دانشگاه اینها همه هدایت تشریعی است . قرآن این را گفته یاد بگیر ، اهل بیت این را گفتند یاد بگیر ، احکام این است ، یاد بگیر و ... اینها وقتی جواب میدهد که قبلش هدایت تکوینی در فرد ایجاد شده باشد .
  • مثلا طرف عالم اخلاق بود ، کتاب اخلاقی نوشته است ، عالی اما چون روی هدایت تکوینی اش کار نکرده { مطلوب نشده } یا مثلا پیرمرد روستایی است ، سواد چندانی هم ندارد ، اما قلمبه نور است ، علمای قم ، مراجع تقلید می روند خدمتشون ، مثل شیخ رجبعلی خیاط یا در زمان ما مرحوم دولابی ، این افراد تحصیلات زیادی نداشتند ، چند کلاس سواد داشتند اما هدایت تکوینی خوبی داشتند ، اگر هدایت تکوینی خوب انجام شود ، به تنهایی برای اینکه انسان به سعادت برسد کفایت می کند .
  • الان در سن شما ضمیر ناخودآگاه خیلی قوی است ، در کودکی که کلا ضمیر ناخودآگاه فعال است . در مهد کودک ، سن کودکی اصلا نسبت به آموزش مقاومت نمی کند هر چه بگویند او هم می گوید ، اما فرد که بزرگتر می شود ، مثلا در سن شما {نوجوانی } فرد مقاومت می کند در برابر آموزش و این به خاطر رشد عقل است ، اگر این نباشد ، دینداری غریزی می شود و این دیگر هنری نیست .
  • گفته می شود دختر بچه ها را از 4 – 5 سالگی به حجاب عادت بدهید یعنی حجاب را دوست داشته باشد ، چون الان مقاومت نمی کند ، بعد در 9- 10 سالگی کمی مقاومت می کند در این سن نمی شود دوست داشتن حجاب را هم بهش یاد داد ، فقط می توان برایش تشریح کرد که اگر حجاب نداشته باشد جهنم می رود ، {عقوبت دارد } و .. { اینجا دیگر هدایت تکوینی جواب نمی دهد با هدایت تشریعی باید حجاب را تشریح کرد }
  • چه چیزهایی در سن نوجوانی در هدایت تکوینی خیلی تأثیر دارد ؟
    1. عادت : انسان به هرچیز عادت کند در تکوین او قرار می گیرد . در ذات فرد قرار می گیرد . آیا عادت کردن چیز بدی است ؟ نه . عادت به عادات خوب چیز خوبی است .
    2. محیط : محیط هم به ضمیر ناخودآگاه انسان اثر می کند . مثلا انسان به شرایط آب و هوایی که در آن زندگی می کند ، عادت می کند . { مثلا افرادی که در شهر های جنوبی زندگی می کنند در طول روز از خانه بیرون می روند ، خرید می کنند ، عادت کردند به گرما . } محیط روی انسان فشار می آورد . مثلا مردم عراق و سوریه به محیط نا امن عادت کردند . هر کس به هرچیز که اطرافش باشد ، عادت می کند . پس دقت کنیم ، بعد از عادات خوب ، محیط های خوب برای خودمان فراهم کنیم . محیط بد تأثیر خودش را می گذارد . محیط مدرسه هم خیلی مهمه چون فرد روزی 7-8 ساعت در این محیط است .
  • محیط خیلی روی فرد اثر دارد و خیلی سخت است که بخواهیم با تشریع چیزی را به فرد یاد بدهیم و بگوییم رعایت کن . خیلی سخت می شود . سن که بالاتر می رود ، اگر در این مدت ضمیر ناخود آگاه خوب عمل کرده باشد . ضمیر خود آگاه دیگر نمی تواند فرد را تغییر دهد . ضمیر خودآگاه دیگر مطیع ضمیر ناخود آگاه می شود .
  • ضمیر ناخودآگاه و ضمیر خودآگاه در ادبیاتی اخلاقی اسمی دارد : نفس اماره و لوّامه و مطمئنه . اگر با نفس اماره به سمت بدی رفتی ، نفس لوّامه سرزنش می کند ، به نفس مطمئنه کمک می کند ، سرزنشگر است و مثل فرشته درون انسان است .