» کلاس اخلاق :

* خلاصه سخنرانی حجت الاسلام انجوی نژاد

* موضوع : علم دینی و غیر دینی و اهمیت کسب علم

  • در بحث علم چند روایت داریم که در موردش بحث خواهیم کرد :
    • اطلبوا العلم من المهد الی اللحد
    • طلبُ العلم فریضةٌ علی کلِّ مسلم و مسلمة
  • توضیح : مقصود از علم آموزش است ٬ پس آموختن علم از گهواره تا گور یعنی آموزش دیدن .
  • در مورد حدیث دوم : طلب علم واجب است بر هر زن و مرد مسلمان . وقتی گفته می شود واجب یعنی ترک آن حرام است ؟
  • طلب علم واجب است منظور کل درسهایی است که ما از دنیا می گیریم ،در واقع طلب معلم واجب است ، چون شما باید از یک منبعی علم را یاد بگیری ، معلم می تواند یک فرد باشد یا یک کتاب .
  • در روایت دیگر داریم علم دو نوع است : علم الادیان و علم الابدان .
  • در روایت دیگری هم داریم علمی که واجب است علم الهی است و بقیه علوم فضل است ، البته فضل دو معنا دارد ٬ یکی به معنای زیادی و دیگری به معنای ارزش .
  • خوشبین باشیم می گوییم بقیه علوم ارزش است و در حالت بد بینانه بقیه علوم زیادی است .
  • در یک تقسیم بندی اشتباه علوم را به علوم دینی و غیر دینی تقسیم می کنند و منظور شان از علوم دینی قرآن و نهج البلاغه و روایت و دروس حوزه و ... و علوم غیر دینی مثل فیزیک و شیمی و ریاضی و...
  • از دید اسلام علم دین است. تقسیم بندی علوم دینی و غیر دینی اشتباه است.
  • یکی از وظایف دین اصلاح دنیاست ، اگر علمی موجب اصلاح دنیا شود ، علم دینی است حالا فیزیک باشد یا شیمی یا ریاضی ، علم دینی و غیر دینی یکی از واردات قرون وسطایی مسیحیت است به اسلام .
  • حقیقت دین دوری از دنیاست . پس هر علمی که وابستگی ما را به دنیا زیاد کند ، غیر دینی است و هر علمی که ما را از دنیا وارسته کند ، دینی است .
  • هر علمی که به درد دنیا و آخرت بخورد ، فریضه است . ترک آن هم حرام است ، بر هر مرد و زن مسلمان هم از گهواره تا گور واجب است .
  • گفتیم که علمی که به درد دنیا بخورد دینی است ، بنابر این وقتی می گوییم علم الابدان : یعنی هر چیزی که به درد دنیا می خورد ، ترجمه صحیح ابدان می شود اشیاء . فقط یک شرط داریم که شرط ساده ای هم هست و آن نیت است .
  • برای اینکه یک علم دینی باشد نیت مهم است ، اگر نیت فرد اصلاح جامعه و سعادت آخرت باشد ، این فرد می شود ، عالم دینی .
  • هر کسی هر علمی برای اصلاح دنیا یا آخرت بخواند ، عالم دینی است ، به شرطی که نیتش اصلاح و برای خدا باشد .در کسب علم نیت مهم است .
  • یک بار نیت خود را بازخوانی کنید ، چون اولش نیت همه خدمت به جامعه و این چیزهاست ، اما بعد که بزرگ می شوند ، وارد جامعه می شوند ، قدرت و پول و حرص و طمع و ... فرد را احاطه می کند و یواش یواش آن نیت خیرشان از بین می رود .
  • وقتی می گوییم برای خدا خیلی سخته ، برای رسیدن به اخلاص آدم باید سعی کند تا در یک پروسه 50 -40 ساله به اوجش برسد ، اما اینکه گفته می شود برای اصلاح جامعه خدمت کنیم کار را ساده می کند .
  • از نگاه ما پزشکی که در اوج تخصص مریض را به خاطر پول رها می کند ، این عالم دینی نیست ، اما پزشکی که پول می گیرد ، خدمت هم می کند ، اما اگر پول نبود کارش را ول نمی کند ، . این می شود اصلاح . اصل خدمت است . این فرد از نظر ما عالم دینی است . وقتی می گوییم اصلاح مرز{ تشخیص عالم دینی و غیر دینی } ساده می شود .
  • بنابراین هر کدام از شما در هر رشته و علمی که هستید ، به دنبال اصلاح باشید ، اصلاح جامعه این می شود کار دینی که پیامبر اکرم ( صلی الله علیه و اله ) فرمود واجب است بر هر مرد و زن مسلمان و علم غیر دینی نداریم مگر علمهایی که به آخرت انسان ضرر می رساند .
  • نکته بعدی اینکه برخی می گویند علم دین، دینی است و بقیه آن فضل است ، این اشتباه است . برخی هم عقیده دارند علم دین یعنی حوزه و قرآن و روایت و بقیه علوم بستگی دارد ، باید ببینیم عالِم به آن چه کسی است ، اگر عالِمش دیندار باشد ، می شود عالِم دینی . از نگاه ما این عقیده درست نیست. اگر به کتب مرجع شیعه مثل وسایل الشیعة ، اصول کافی و .. ونیز کتب مرجع اهل سنت مثل صحیح بخاری و .. نگاه کنید و فهرست این کتب را بررسی کنیم می بینیم که %90 مطالب بابهایی در مورد علم دنیا است .
  • یک اشتباه دیگر اینکه برخی افراد می گویند آنچه امام صادق علیه السلام و بقیه امامان فرموده اند راجع به دنیا می شود دینی و چون معصوم فرموده نه نقص دارد و نه نقض و قطعاً این دینی است .
  • مثلا در کتاب طب الرضا آمده است فردی خدمت امام رفت و سر درد داشت ، امام به او فرمودند : « صبح و شب ناشتا بابونه دم کن بخور . » حالا آیا این علم دینی است ؟ آیا می توانیم بگوییم این علم دینی است مثل قرآن است ؟ یا اینکه امام معصوم در مورد دنیا کفته است و نسخه داده شرایطش فرق می کند ؟ آیا این متن دین است ؟
  • به این نکته توجه کنید که یک فردی آمده خدمت امام این نسخه مربوط یه همین فرد بوده و زمان و مکان و شخص تأثیر داشته در نسخه دادن امام . حالا اگر کسی امروز سال 1395 می رفت خدمت امام تشخیص { علت } سر درد چیز دیگری بود و راه درمان دیگری تجویز می شد . برخی هم می گویند : امامان ما نسخه ها را پیچیده اند و نباید چیز جدیدی در این باره بگویید . !!! نه اینطور نیست . از نگاه ما دوایی که امام برای سر درد در آن زمان نوشت علم دینی است و نسخه ای هم که پزشک امروز می نویسد ، علم دینی است ، این جدیدتره ، درست تره.
  • علم دین یعنی رشد ، باید علم رشد پیدا کرده باشد ، زمان ، شرایط و مکان . یک درسی داریم در حوزه به نام درایة الحدیث برای شناخت حدیث ، در مورد هر حدیث بررسی می شود شرایط زمان و مکان روایت آن چه بوده است .
  • مثلا در سرزمین عربستان در ان شرایط گرم ، اگر چیزی در مورد تغذیه گفتند ، برای آن محیط و آن مکان بوده نه برای کسی که به عنوان مثال در اردبیل با آب و هوای سرد زندگی می کند . .
  • مثلا در عربستان اغلب غذاها با خرماست ، اما در منطق نزدیک به دریا اغلب غذایشان ماهی بوده ، اینها نسخه هایش فرق می کند ، باید دید امام برای چه کسی در چه منطقه ای نسخه دادند . از نظر ما علم دینی که مربوط به دنیاست در زمان و مکان فرق می کند . مثلا نماز صیح 2 رکعت است ، این متن دین است . ولی اینکه برای سر درد چی بخوریم ، الان اگر سراغ مفاتیح بروید ، دعا هست برای دندان درد ، سر درد و ... خب این مربوط به آن زمان بوده ، الان اگر کسی دندانش درد می کند یا سر درد دارد باید دکتر برود چون شرایط فرق کرده زمان و مکان فرق کرده .
  • صحبت هایی که در قرآن و روایات راجع به عمران دنیا و ساخت وساز دنیا است مربوط به آن زمان بوده ، برخی از این امور امروز هم تطبیق پیدا می کند ، برخی هم تطبیق پیدا نمی کند ، راهی هم ندارد . برخی مطالب هم متن دین است و متن دین هم که تغییر نمی کند .

»» بازگشت به فهرست سخنرانی ها ««


Copyright © 2008 All Rights Reserved for Rahpouyan Vesal Cultural Organization (RVCO)